Η αναγκαστική μου παραμονή στην Αθήνα την ώρα που στην Οίτη διαδραματίζεται το Wild Terrain, μου δίνει τον χρόνο να τελειώσω αυτό το άρθρο που δουλεύω εδώ και καιρό. Ουδέν κακόν αμιγές καλού που λένε, μιας και τα άρθρα στο site τα έχουμε λίγο παραμελήσει…

Τρία πολύ ολοκληρωμένα ταξιδιωτικά 4Χ4. Οι τρίθυρες εκδόσεις περιορίζουν την πρακτικότητα. Τα “κοντά” αμαξώματα όμως, έχουν μεγαλύτερη ευελιξία εκτός δρόμου. Με πλήρωμα δύο ατόμων, ο χώρος παραμένει υπεραρκετός.
——————————————————————————————————————————————————-
Στα extreme πρωτότυπα της εποχής μας, το όριο είναι η γνώση και η φαντασία του ιδιοκτήτη, καθώς βέβαια και το budget. Όλα είναι εντυπωσιακά, κάποια είναι ποιοτικά και ασφαλή.  Άσχετα από την ποιότητα τους όμως, όλα τα πρωτότυπα για τα οποία οι ιδιοκτήτες τους είμαστε πολύ περήφανοι…

….χρηστικά δεν διαφέρουν και πολύ από κάτι τέτοιο…

Βέβαια, τα καλά πρωτότυπα έχουν τόση τεχνολογία και δουλειά σε θέματα ασφάλειας και ικανοτήτων που μάλλον όπλα είναι παρά παιγνίδια. Μοιάζουν όμως με παιγνίδια, ενώ η χρηστικότητα τους έξω από μια ειδική διαδρομή δεν είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή ενός παιγνιδιού.

Με τα 4Χ4 ταξιδιού, η ιστορία είναι εντελώς διαφορετική. Για να προσφέρουν την ελευθερία που δίνει ένα ταξίδι, πρέπει να καλύψουν κάποιες αρκετά αντιφατικές ανάγκες. Να έχουν δυνατότητα κάλυψης μεγάλων αποστάσεων με άνεση, αλλά και δυνατότητα διάσχισης εδαφών με λάσπη, άμμο, πετρώδες έδαφος, χιόνι ή ότι άλλο συναντήσει κανείς στο δρόμο του. Να μεταφέρουν μεγάλο βάρος και όγκο αποσκευών και εξοπλισμού, αλλά ταυτόχρονα να επιβιώσουν σε συνθήκες όχι ιδανικές για μεγάλο όχημα. Πρέπει να είναι αξιόπιστα, αλλά και ικανά ταυτόχρονα.

Το «ταξίδι περιπέτειας» είναι τόσο παλιό όσο και ο άνθρωπος. Πάντα ταξιδεύαμε, με τα μέσα της κάθε εποχής. Το overland στη μορφή που το ξέρουμε σήμερα ξεκίνησε στις πετρώδεις εκτάσεις και τις αμμοθάλασσες της Βόρειας Αφρικής κατά τον 2ο Π.Π. Η «ομάδα ερήμου μακράς εμβέλειας» (LRDG) αποτελείτο από Αυστραλούς, Νεοζηλανδούς, Καναδούς και Βρετανούς των SAS. Πραγματοποιούσε αποστολές αναγνώρισης και επιδρομές στην ανοιχτή έρημο, στηριζόμενη για εβδομάδες στις προμήθειες που μετέφερε. Ήταν αυτόνομη και δρούσε στα εχθρικά μετόπισθεν. Σύμφωνα με τα αρχεία των Γερμανών, επέφερε μεγαλύτερη φθορά στις δυνάμεις του Άξονα στη Β.Αφρική από ολόκληρη τη RAF.

Το φορτίο των οχημάτων ήταν αναγκαστικά υπερβολικό. Όσο η αποστολή προχωρούσε το φορτίο λιγόστευε, αφού λιγόστευαν τα καύσιμα και τα πυρομαχικά. Συχνά λιγόστευαν και οι επιβάτες.

Χρησιμοποιούσε ανοικτά αμερικάνικα οχήματα: φορτηγά Chevrolet του ενός τόνου και Jeep Willys MB, όλα βενζινοκίνητα. Diesel κινητήρες είχαν τότε μόνο μερικά φορτηγά των 3,5 τόνων και πάνω. Οι αποστολές μετέφεραν χιλιάδες λίτρα βενζίνης σε δοχεία και βαρέλια, μαζί με τροφή και εφόδια. Τα φορτηγά Chevrolet του ενός τόνου δεν ήταν 4Χ4, αλλά δικίνητα!! Η κάθε ομάδα είχε και ένα μικρό συνεργείο, με μηχανουργικά εργαλεία και ανταλλακτικά. Οι συνθήκες αυτών των αποστολών ακούγονται παράξενα στα δικά μας αυτιά.

(Θα άξιζε κάποιος να κάνει ένα άρθρο για την LRDG. Tα έγγραφα και οι φωτογραφίες της εποχής δείχνουν πόσο μακριά μπορεί να πάει τον άνθρωπο η θέληση και η ικανότητα. Σκεφτείτε μόνο να ψάχνεις στην έρημο πηγάδι με νερό σημειωμένο στο χάρτη, με την ηλιακή πυξίδα και τον εξάντα, έχοντας μαζί σου ασθενείς ή τραυματίες. Εμείς θεωρούμε δύσκολο να βρούμε με το GPS κανένα χαμένο μονοπάτι ή να κοιμηθούμε μια νύχτα στο χιόνι…)

Στο θέμα μας λοιπόν: Η δράση της LRDG γνώρισε μεγάλη δημοσιότητα στις χώρες της Κοινοπολιτείας και τα μέλη της απολάμβαναν status ηρώων μετά τον πόλεμο. Από αυτές τις χώρες ξεκίνησαν και οι πρώτες σοβαρές αποστολές overland τη δεκαετία του ’50. Δεν ξεκίνησαν απαραίτητα από τους ίδιους αυτούς ανθρώπους, αλλά η τεχνογνωσία που είχε αποκτηθεί από τις αποστολές στη Β. Αφρική αποτέλεσε το αρχικό database για τα ταξίδια αυτά.

Βασικό όχημα για αυτές τις αποστολές ήταν το Land Rover SII, το καλύτερο όχημα της εποχής γι’ αυτό το σκοπό. Τα SII & III παρέμειναν τα δημοφιλέστερα 4Χ4 ταξιδιού μέχρι την δεκαετία του ’80, μαζί με τα θρυλικά Land Cruiser.

To Camel Trophy έφερε το ταξίδι περιπέτειας μέσα σε κάθε σπίτι, από την προβολή που είχε στα ΜΜΕ. Τα Land Rover του Camel Trophy ήταν πολύ σοβαρά φτιαγμένα, και μερικά event ήταν πραγματικά επικά. Το βάρος τους όμως δεν ήταν απλά μεγάλο, ήταν υπερφορτωμένα. Μεγάλο ποσοστό αυτού του βάρους ήταν ψηλά, με πολλά πράγματα και εργαλεία να κρέμονται στο εξωτερικό, στη σχάρα, στο καπό κλπ, αφού το εσωτερικό ήταν ήδη γεμάτο. Πολλοί ακόμα και σήμερα, επηρεασμένοι από αυτό το image, στολίζουν με ότι μπορεί να φανταστεί ο νους τους το εξωτερικό του οχήματος για να δείχνει πιο περιπετειώδες. Η προσέγγιση αυτή με βρίσκει τελείως αντίθετο, τόσο λειτουργικά όσο και αισθητικά, αλλά αυτά είναι υποκειμενικά κριτήρια.

Πάντως ήταν υπέροχα οχήματα και πολύ επαγγελματικά φτιαγμένα για overland.

Σήμερα οι επιλογές είναι πολλές, και τα οχήματα γίνονται όλο και καλύτερα. Είναι όμως έτσι? Μήπως η κατηγορία των καθαρόαιμων οχημάτων περιπέτειας τείνει να εξαφανιστεί? Μήπως τα 4Χ4 χωρίζονται πια σε extreme παιγνίδια και σε ασφάλτινα SUV? Ευτυχώς όχι.

Οι diesel των 2.5 και 3.0 λίτρων της τελευταίας και προτελευταίας γενιάς καταναλώνουν τόσο καύσιμο όσο ένα δίλιτρο ατμοσφαιρικό μοτέρ βενζίνης, ενώ έχουν στις χαμηλές στροφές τη ροπή ενός βενζινοκίνητου V8. Τα σασί των σημερινών καθαρόαιμων 4Χ4 είναι 200% και 300% πιο ισχυρά σε σχέση με δύο δεκαετίες παλιότερα. Επιπλέον, αυτά τα οχήματα σήμερα είναι πιο αξιόπιστα και ταξιδεύουν με άνεση που θα φαινόταν αδιανόητη σε κάποιον παλαιότερο overlander. Συνολικά υπάρχουν σήμερα περισσότερες επιλογές, απλά χάνονται ανάμεσα στην πληθώρα των SUV που προσφέρουν οι κατασκευαστές. Ένα ταξιδιωτικό 4Χ4 πρέπει (κατά τη γνώμη μου πάντα) να έχει τις προδιαγραφές ενός οχήματος εργασίας, με την επιπλέον «υποχρέωση» να μεταφέρει το πλήρωμα:

• Σασί τύπου σκάλας, για αντοχή στα κρουστικά φορτία.

• Άκαμπτο άξονα τουλάχιστον πίσω, για τον ίδιο λόγο. Αν έχει δύο, ακόμα καλύτερα, αν και κάποια IFS  δεν έχουν θέμα αντοχής στα κρουστικά. Επιπλέον trussing στους άξονες, αν κριθεί αναγκαίο.

• Heavy Duty ανάρτηση προσανατολισμένη στην αντοχή σε φορτίο. Οι πολύ σοφιστικέ αναρτήσεις δεν μπορούν να μεταφέρουν φορτίο.

• Ελαστικά με λογικό ύψος για clearance, αλλά και αξιοπιστία σε ρουλεμάν, τιμόνι κλπ (π.χ. 32”), μικρό πλάτος για ευθυβολία και λογική κατανάλωση και με πέλμα μικτής χρήσης.

• Μεγάλη χωρητικότητα και μεταφορική ικανότητα.

• Δυνατό μοτέρ βενζίνης πολλών κυβικών ή ακόμη καλύτερα diesel, για ροπή και μεγαλύτερη αυτονομία.

• Προστασία από πιθανό νοθευμένο καύσιμο (φίλτρα, υδατοπαγίδες)

• Προστασία περιμετρικά και στο κάτω μέρος για ελαχιστοποίηση της ζημιάς από επαφές με τη φύση ή με άλλο όχημα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.

• Πλήρη εξοπλισμό recovery και extraction.

• Όσο το δυνατό λιγότερες μετατροπές, ώστε να μη χαλάσει η εργοστασιακή αξιοπιστία. Σε μετάδοση και μοτέρ, καθόλου μετατροπές αν είναι εφικτό. Για να μπορείς με το VIN σου να βρεις ανταλλακτικά στο πουθενά. Όπως χρειάστηκε να κάνουμε στο Σιράζ – και αν δεν μπορούσαμε να τα βρούμε, ακόμα εκεί θα ήμασταν 🙂

• Όσο το δυνατό πιο minimal εξωτερικό φτιάξιμο. Να μην είναι σαν περίπτερο και να ταξιδεύει χωρίς θόρυβο από τα περιμετρικά αξεσουάρ. Το concept του «4Χ4 – σπιτιού», με σκηνές, τουαλέτες, μπάνια, ψυγείο, κουζίνα και βεράντα ταιριάζει περισσότερο σε μπροσούρα εταιρείας που «πουλάει» περιπέτεια, παρά σε real life ταξίδια παντός εδάφους. Άσε που προσθέτουν βάρος σε ένα ήδη πολύ βαρύ όχημα.

• Άριστη συντήρηση και μηχανική κατάσταση.

Ένα καλοφτιαγμένο τέτοιο όχημα είναι όμορφο. Δίπλα σε ένα extreme πρωτότυπο τύπου trophy, έχει διαφορετική ομορφιά, πιο κλασσάτη. Αν ήμουν φαλλοκρατικό γουρούνι θα έλεγα πως είναι σα να βλέπεις δίπλα-δίπλα δύο πολύ όμορφες γυναίκες, μια πολύ κυριλάτη και ψαγμένη τύπισσα και μια super ερωτική τσούλα. Η καθεμία έχει τη χάρη της και τις εφαρμογές της. Όμως είμαι σοβαρός κύριος και δεν κάνω τέτοιες σεξιστικές παρομοιώσεις.

(Θέλετε και visual με τύπισσα και τσούλα? Τι με λέτε, πλάκα με κάνετε?)

Είχα την τύχη να αποκτήσω το πρώτο μου ταξιδιωτικό όχημα μόλις το 2005, diesel και πεντάπορτο. Όλα τα προηγούμενα 4Χ4 που είχα ήταν τρίθυρα και βενζινοκίνητα, προσπαθώντας να τα συνδυάσουν όλα σε ένα. Τι απίστευτη απόλαυση τα πρώτα ταξίδια, Ελλάδα και εξωτερικό!

Δεν πρόλαβα όμως να το φτιάξω, ούτε να το χαρώ, καθώς καταστράφηκε στο τροχαίο του ’06 πριν κλείσει χρόνο. Από τότε έγινα προληπτικός και άρχισα να πιστεύω στο μάτι και τη γλωσσοφαγιά.
Update 2013: Λίγο μετά κυκλοφόρησε το πεντάπορτο JK diesel.  Tο «ιδανικό όχημα» κατά τη γνωμη μου, το σχεδίασε η Jeep και το έβγαλε σε παραγωγή (προσθέτοντας και μια γερή δόση από ηλίθια ηλεκτρονικά). Αξέχαστη η 5ετής συμβίωση μαζί του και τα ταξίδια που κάναμε.

Η ομάδα μας έχει αξιόλογη τεχνογνωσία στα 4Χ4 ταξιδιού. Το άρθρο αυτό μπορεί να γίνει η αρχή μιας μεγαλύτερης δουλειάς για το θέμα, στην οποία θα συμβάλλουν και άλλα μέλη γράφοντας τις απόψεις τους και τις εμπειρίες τους. Θα είναι ενδιαφέρον να γραφτούν και απόψεις που διαφέρουν μεταξύ τους ή με τις αρχικές. Σκεφτείτε πόσο υλικό θα έχουμε σε 5 ακόμα χρόνια? Ο Πάνος μπορεί να φροντίσει για το σχετικό layout.

Mike Miskis